Όποιος δοκιμάζει να σταματήσει το κάπνισμα συνειδητοποιεί ότι ένα μεγάλο μέρος του εθισμού αφορά τη διαδικασία και την εμπειρία του καπνίσματος. Ο εθισμός του καπνιστή σε αυτά τα δύο πράγματα ισοδυναμεί με τον εθισμό του στη νικοτίνη. Οι περισσότεροι καπνιστές έχουν συνηθίσει να σηκώνονται κάθε λίγο και λιγάκι με έναν φίλο ή έναν συνεργάτη προκειμένου να πάνε κάπου έξω και να καπνίσουν. Να βάλλουν το τσιγάρο στα χείλη και να «τραβήξουν μια τζούρα». Η αίσθηση την οποία δίνει η εισπνοή του καπνού ενός τσιγάρου στο λαιμό είναι μια αγαπημένη αίσθηση όλων των καπνιστών και μέρος της καθημερινότητας τους.
Ο κόσμος καπνίζει όχι μόνο για την νικοτίνη αλλά και για κοινωνικούς λόγους. Ένα τσιγάρο είναι ένα διάλειμμα από την καθημερινή πίεση και άγχος. Κατά συνέπεια, όλες αυτές οι απαιτήσεις έχουν οδηγήσει στη δημιουργία ενός ηλεκτρονικού τσιγάρου το οποίο προσομοιώνει όσο περισσότερο γίνεται τη διαδικασία του καπνίσματος. Η κοινωνική εμφάνιση είναι ένα σημαντικό πλεονέκτημα του ηλεκτρονικού τσιγάρου. Οποιοσδήποτε χρήστης του ηλεκτρονικού τσιγάρου μπορεί να συνεχίσει να καπνίζει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο κατά τον οποίο κάπνιζε με το παραδοσιακό τσιγάρο καπνού. Παρόλα αυτά το ηλεκτρονικό τσιγάρο προσφέρει τη δυνατότητα στους καπνιστές του να το καπνίζουν οπουδήποτε, οποτεδήποτε και με οποιουσδήποτε. Δεν χρειάζεται δηλαδή πλέον κάποιος να κάνει διαλείμματα από τη δουλειά του και να αλλά ζει περιβάλλον προκειμένου να καπνίσει. Δεδομένου ότι παράγει υδρατμούς , δεν υπόκειται σε υπαγόρευση του καπνίσματος. Επίσης η οσμή του και ο καπνός (ατμός) ο οποίος παράγει δεν προκαλούν το παθητικό κάπνισμα στους τριγύρω όπως το κανονικό τσιγάρο καπνού.
Η διαδικασία καπνίσματος και η θέση του τσιγάρου στα χείλη του χρήστη είναι σχεδόν ταυτόσημη με τα τσιγάρα καπνού. Επιπρόσθετα το ηλεκτρονικό τσιγάρο δίνει την ίδια αγαπημένη αίσθηση στο λαιμό του χρήστη. Οι δόσεις νικοτίνης είναι ,επίσης , παρόμοιες. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να αγοράσει φίλτρα για το ηλεκτρονικό τσιγάρο τα οποία ποικίλουν όσον αφορά την περιεκτικότητα της νικοτίνης.
Ενώ η διαδικασία καπνίσματος ταυτίζεται με αυτήν ενός παραδοσιακού τσιγάρου καπνού, υπάρχουν κάποιες μικρές διαφορές. Πρώτα από όλα τα ηλεκτρονικά τσιγάρα έχουν έναν ελάχιστα διαφορετικό ήχο. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο ακούγεται περισσότερο σαν το ρούφηγμα του αέρα μέσα από ένα καλαμάκι. Αυτό συμβαίνει διότι δεν πραγματοποιείται καμία καύση σε αντίθεση με το κανονικό τσιγάρο καπνού. Επίσης, μια εισπνοή από το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν χρειάζεται να είναι τόσο δυνατή όπως αντίστοιχα στο κανονικό τσιγάρο. Το γεγονός αυτό συμβαίνει επειδή το εσωτερικό ενός ηλεκτρονικού τσιγάρου είναι κενός χώρος. Από την άλλη το κανονικό τσιγάρο καπνού είναι γεμάτο με καπνό, ο οποίος αντιστέκεται στη ροή του αέρα.
Γενικά, υπάρχουν μικρές διαφορές ανάμεσα στους δύο τύπους τσιγάρων. Εντούτοις, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα αντιγράφουν πολύ πιστά την εμπειρία του καπνίσματος ενός παραδοσιακού τσιγάρου. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο τόσοι πολλοί άνθρωποι έχουν καταφέρει απαλλαχτούν από το ανθυγιεινό κάπνισμα.